दिल्ली : भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (इस्रो) अंतराळ क्षेत्रात आणखी एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी नोंदवली आहे. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून GSLV-F17 या प्रक्षेपण यानाच्या सहाय्याने अत्याधुनिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह EOS-05चे यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले.
GSLV-F17ने EOS-05ला नियोजित उप-भूस्थिर संक्रमण कक्षेत यशस्वीपणे पोहोचवले. या उपग्रहामुळे भारताच्या भूभागाचे अधिक व्यापक आणि जवळपास प्रत्यक्ष वेळेत निरीक्षण करण्याची क्षमता वाढणार आहे. सुमारे ३६ हजार किलोमीटर उंचीवरून देशाच्या भूभागावर सातत्याने नजर ठेवण्यासाठी EOS-05ची रचना करण्यात आली आहे.
या उपग्रहाचा उपयोग देशाच्या सीमा, संवेदनशील परिसर तसेच महत्त्वाच्या भागांवर लक्ष ठेवण्यासाठी होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे संरक्षण आणि राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीनेही या मोहिमेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
इस्रोचे प्रमुख डॉ. व्ही. नारायणन यांनी मोहिमेच्या यशाची घोषणा करताना आनंद व्यक्त केला. EOS-05ला अपेक्षित कक्षेत यशस्वीरीत्या स्थापित करण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले.
मिशन संचालक थॉमस कुरियन यांनी या मोहिमेचे महत्त्व स्पष्ट करताना सांगितले की, GTO किंवा Sub-GTO कक्षेत GSLVच्या माध्यमातून पाठविण्यात आलेला EOS-05 हा आतापर्यंतचा सर्वाधिक वजनाचा उपग्रह आहे. GSLVची ही १९वी यशस्वी मोहीम असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
“प्रक्षेपणासाठी काही मिनिटे लागतात; मात्र त्या काही मिनिटांच्या यशामागे अनेक महिने आणि वर्षांचे अथक परिश्रम असतात,” असे कुरियन यांनी सांगितले.
EOS-05च्या माध्यमातून पृथ्वीची छायाचित्रे जवळपास प्रत्यक्ष वेळेत मिळवणे शक्य होणार आहे. त्यामुळे देशाच्या भूभागावर घडणाऱ्या विविध घडामोडींचे निरीक्षण अधिक प्रभावीपणे करता येणार आहे.
या मोहिमेसाठी वापरण्यात आलेले GSLV-F17 हे ५१.७ मीटर उंच प्रक्षेपण यान असून, प्रक्षेपणावेळी त्याचे वजन सुमारे ४२०.५ टन होते. भारताच्या सध्या कार्यरत प्रक्षेपण यानांपैकी हे एक मोठे यान आहे.
केंद्रीय विज्ञान व तंत्रज्ञान मंत्री जितेंद्र सिंह यांनीही या यशाबद्दल इस्रोचे अभिनंदन केले. भारताची अंतराळ क्षेत्रातील क्षमता सातत्याने विस्तारत असून, जागतिक स्तरावरील अंतराळ क्षेत्रात भारताचे स्थान आणखी मजबूत होत असल्याचे त्यांनी म्हटले.