काठमांडू : नेपाळमध्ये आलेल्या भीषण पूर आणि भूस्खलनानंतर भारताने मदत आणि बचावकार्याला आणखी गती दिली आहे. भारताने 35 टन मदत व बचाव साहित्याची आठवी खेप नेपाळला पाठवली असून, भारतीय वायुसेनेचे विमान बुधवारी काठमांडू येथे पोहोचले. या मदतीसह भारताकडून आतापर्यंत 130 टनांहून अधिक मदत सामग्री नेपाळला पाठवण्यात आली आहे.
या आठव्या खेपेत तंबू, ब्लँकेट, स्वच्छता किट, सौर दिवे, औषधे तसेच विविध बचाव उपकरणांचा समावेश आहे. भारताने 26 ऑगस्टपासून नेपाळमधील मदत अभियान सुरू केले आहे.
दरम्यान, नेपाळमध्ये पुरामुळे मोठी जीवितहानी झाली असून, नेपाळ पोलिसांच्या माहितीनुसार पूरग्रस्त भागातून आतापर्यंत 1,367 मृतदेह सापडले आहेत. त्यापैकी 102 मृतदेहांची ओळख पटली आहे. उर्वरित मृतदेहांची ओळख पटवण्यासाठी डीएनए नमुने गोळा करण्यात येत असून, भारतासह विविध देशांतील न्यायवैद्यक तज्ज्ञ मदत करत आहेत.
चिलिमे बोगद्यात संयुक्त शोधमोहीम
रसुवा जिल्ह्यातील चिलिमे जलविद्युत प्रकल्पात नेपाळी आणि भारतीय लष्कराचे पथक संयुक्तपणे शोध व बचावकार्य करत आहे. पथकाने सर्व्हिस बोगद्यात सुमारे 105 मीटर आत प्रवेश केला आहे. प्रकल्पाकडे जाणाऱ्या मार्गावरील ढिगारा हटवण्याचे कामही सुरू आहे. बाधित भागांतील वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी दोरीच्या तारांचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे.
पुराच्या दिवशीच नेपाळी लष्कराचे पथक घटनास्थळी दाखल झाले होते. परिसराची पाहणी केल्यानंतर बोगद्यातील चिखल आणि ढिगारा हटवण्याचे काम सुरू करण्यात आले. या कारवाईत दोन मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत.
बचावकार्याला वेग देण्यासाठी घटनास्थळी असलेल्या एक्स्कॅव्हेटरसह आणखी एक बॉबकॅट एक्स्कॅव्हेटर तैनात करण्यात आला आहे. याच्या मदतीने ढिगारा हटवणे आणि उत्खननाचे काम सुरू आहे.
मृतदेहांची ओळख पटवण्यासाठी AIचा वापर
नेपाळमधील भोटेकोशी नदीला आलेल्या पुरानंतर बेपत्ता व्यक्ती आणि ओळख न पटलेल्या मृतदेहांची ओळख पटवण्यासाठी फेसटॅगर एआय तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे. फोटो आणि व्हिडिओमधील चेहऱ्यांची जुळवणी करून हे तंत्रज्ञान बेपत्ता व्यक्तींशी संभाव्य साम्य असलेले चेहरे शोधते.
फेसटॅगर हजारो नोंदींमधून पाच ते दहा संभाव्य जुळणारे चेहरे दाखवते. त्यानंतर कुटुंबीयांना या जुळण्यांची माहिती पाहता येते. मात्र, अंतिम ओळख नेपाळ पोलीस किंवा संबंधित सरकारी यंत्रणांकडूनच केली जाते.
फेसटॅगरचे समीर पंथी यांच्या माहितीनुसार, आतापर्यंत सुमारे 500 बेपत्ता व्यक्तींची नोंद करण्यात आली आहे. या प्रणालीमुळे अंदाजे 90 मृतदेहांची ओळख पटवण्यात मदत झाली आहे. मात्र, हा आकडा नेपाळ पोलिसांनी दिलेल्या अधिकृत आकडेवारीपेक्षा वेगळा आहे.
54 तज्ज्ञांची नेपाळला मदत
भारताने मदत साहित्याबरोबरच 54 तज्ज्ञांनाही नेपाळला पाठवले आहे. यामध्ये बोगदा बचावकार्य आणि न्यायवैद्यक क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश आहे.
भारतीय विशेष बचाव पथक नेपाळी लष्कराच्या सहकार्याने चिलिमे आणि लांगटांग परिसरात शोधमोहीम राबवत आहे. तर न्यायवैद्यक तज्ज्ञ काठमांडूतील दोन प्रयोगशाळांमध्ये डीएनए चाचणी प्रक्रियेत मदत करत आहेत.
भारताने नेपाळला डीएनए किट्स, रिएजंट्स आणि प्रोफाइलिंग उपकरणेही उपलब्ध करून दिली आहेत. त्यामुळे बेपत्ता व्यक्तींची आणि सापडलेल्या मृतदेहांची ओळख पटवण्याच्या प्रक्रियेला मदत होत आहे.