बई : IIT बॉम्बेचा द्वितीय वर्षाचा विद्यार्थी साहिल रविंद्र वाकोडे याच्या मृत्यूप्रकरणी पवई पोलिसांनी प्रा. सूर्यनारायण डुल्ला यांच्याविरोधात आत्महत्येस प्रवृत्त केल्याचा गुन्हा दाखल केला आहे. साहिलच्या कुटुंबीयांनी जातीय भेदभाव आणि मानसिक छळाचे आरोप केल्यानंतर अनुसूचित जाती-जमाती अत्याचार प्रतिबंधक कायद्यातील (SC/ST Act) तरतुदीही FIRमध्ये लागू करण्यात आल्या आहेत. या प्रकरणाचा पुढील तपास मुंबई पोलिसांच्या क्राइम ब्रँचकडे सोपवण्यात आला आहे.
साहिलच्या वडिलांनी पोलिसांकडे दिलेल्या तक्रारीत, मागील सुमारे तीन महिन्यांपासून साहिलला जातिवाचक टिप्पणी आणि मानसिक त्रास सहन करावा लागत असल्याचा आरोप केला आहे. तक्रारीत IIT बॉम्बेचे संचालक प्रा. शिरीष बी. केदारे यांच्यासह काही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. हे आरोप सध्या तपासाच्या टप्प्यावर असून त्यांची सत्यता तपासातून स्पष्ट होणार आहे.
परीक्षेदरम्यान मोबाईल आढळल्यानंतर घटना
साहिल हा IIT बॉम्बेच्या Department of Energy Science and Engineeringमध्ये B.Techच्या द्वितीय वर्षात शिकत होता. १८ सप्टेंबर रोजी झालेल्या परीक्षेदरम्यान त्याच्याकडे मोबाईल फोन आढळल्याचे संस्थेने म्हटले आहे. प्रश्नपत्रिकेतील प्रश्नांची उत्तरे मिळवण्यासाठी त्याने प्रश्न ChatGPTवर अपलोड केल्याचा आरोपही संस्थेकडून करण्यात आला आहे.
परीक्षेनंतर साहिलने शिक्षक आणि विभागप्रमुखांशी संवाद साधला होता, अशी माहिती IIT बॉम्बेकडून देण्यात आली आहे. या घटनेनंतर त्याच्यावर तत्काळ शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात आली नसल्याचेही संस्थेने स्पष्ट केले आहे. त्याच दिवशी साहिल वसतिगृहातील खोलीत मृतावस्थेत आढळला.
IIT बॉम्बेने जातीय भेदभावाचे आरोप फेटाळले
साहिलच्या कुटुंबीयांनी केलेले जातीय भेदभावाचे आरोप IIT बॉम्बेचे संचालक प्रा. शिरीष बी. केदारे यांनी नाकारले आहेत. संस्थेत प्रशासन किंवा प्राध्यापकांकडून जातीय भेदभाव केला जात नसल्याचे त्यांनी म्हटले आहे. तसेच पोलिसांच्या तपासाला पूर्ण सहकार्य केले जाईल, असे IIT बॉम्बेकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.
विद्यार्थ्यांचे आंदोलन
साहिलच्या मृत्यूनंतर IIT बॉम्बे परिसरात ४०० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी आंदोलन केले. या प्रकरणाची स्वतंत्र व निष्पक्ष चौकशी करावी, जबाबदारी निश्चित करावी तसेच विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी अधिक प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशा मागण्या विद्यार्थ्यांनी केल्या.
या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर सुरू असलेल्या मध्य-सत्र परीक्षा पुढे ढकलण्यात आल्या. विद्यार्थ्यांनी संस्थेतील मानसिक आरोग्य सुविधा, शैक्षणिक दबाव आणि तक्रार निवारण यंत्रणेबाबतही प्रश्न उपस्थित केले.
सात महिन्यांत तिसऱ्या विद्यार्थ्याच्या मृत्यूची नोंद
उपलब्ध वृत्तांनुसार, गेल्या सात महिन्यांत IIT बॉम्बे परिसरात विद्यार्थी आत्महत्येचे हे तिसरे प्रकरण असल्याचे समोर आले आहे. त्यामुळे उच्च शिक्षण संस्थांमधील विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.
दरम्यान, साहिल वाकोडे यांच्या मृत्यूप्रकरणाचा तपास आता क्राइम ब्रँचकडून सुरू आहे. FIRमध्ये करण्यात आलेले आरोप अद्याप न्यायालयीन किंवा तपासाच्या निष्कर्षातून सिद्ध झालेले नाहीत. पोलिस तपासातून समोर येणाऱ्या पुराव्यांच्या आधारे पुढील कारवाई केली जाणार आहे.