नवी दिल्ली : भारत आणि चीनमधील संबंधांमध्ये गेल्या काही वर्षांपासून तणावाचे वातावरण होते. मात्र, अलीकडच्या काळात दोन्ही देशांमध्ये राजनैतिक आणि लष्करी पातळीवर चर्चा वाढल्याने परिस्थितीत काही प्रमाणात सुधारणा होत असल्याचे चित्र आहे. त्यातच चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या भारत दौऱ्यानंतर भारत-चीन सीमेबाबत महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे.
संरक्षण मंत्रालयाच्या 2025-26 च्या अहवालानुसार, 2025 मध्ये उत्तर सीमेवरील चिनी पीपल्स लिबरेशन आर्मी अर्थात PLAच्या सैन्य तैनातीत घट झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. मात्र, भारताने प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवरील (LAC) सर्व प्रमुख सेक्टरमध्ये आपली तैनाती कायम मजबूत ठेवली असून, कोणत्याही संभाव्य परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी लष्कर सज्ज असल्याचे अहवालात स्पष्ट करण्यात आले आहे.
सीमेवर भारताची मजबूत तैनाती
अहवालानुसार, उत्तर सीमाभाग तसेच पारंपरिक प्रशिक्षण क्षेत्रांमध्ये सध्या सुमारे 10 कंबाइंड आर्म्स ब्रिगेडच्या समतुल्य सैन्यबळ तैनात आहे. त्यामुळे चीनकडून सैन्य तैनातीत काही प्रमाणात घट झाली असली तरी भारताने सीमेवरील आपली दक्षता कमी केलेली नाही.
भारत आणि चीनमध्ये राजकीय, राजनैतिक तसेच लष्करी पातळीवर सुरू असलेल्या चर्चांमुळे उत्तर सीमावर्ती भागातील परिस्थितीत तुलनेने स्थैर्य निर्माण झाल्याचेही संरक्षण मंत्रालयाने म्हटले आहे.
लष्करी चर्चेतून तणाव कमी करण्याचे प्रयत्न
सीमावादावर तोडगा काढण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये लष्करी पातळीवर चर्चेच्या अनेक फेऱ्या झाल्या आहेत. या बैठकींचे वातावरण सकारात्मक आणि सौहार्दपूर्ण राहिले असून, दोन्ही बाजूंकडील प्रश्न चर्चेच्या माध्यमातून सोडवण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
गलवान संघर्षानंतर वाढला होता तणाव
15 जून 2020 रोजी पूर्व लडाखमधील गलवान खोऱ्यात भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये हिंसक संघर्ष झाला होता. त्यानंतर पँगाँग त्सो, गोगरा-हॉट स्प्रिंग्ससह अनेक भागांमध्ये दोन्ही देशांनी मोठ्या प्रमाणावर सैन्य तैनात केले.
यानंतर 9 डिसेंबर 2022 रोजी अरुणाचल प्रदेशातील यांग्त्से परिसरातही भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये झटापट झाली होती. या घटनांमुळे दोन्ही देशांमधील संबंध आणखी तणावपूर्ण झाले होते.
मात्र, त्यानंतर झालेल्या सातत्यपूर्ण लष्करी आणि राजनैतिक चर्चेमुळे सीमेवरील तणाव कमी करण्यासाठी काही महत्त्वाची पावले उचलण्यात आली आहेत.
जिनपिंग यांच्या भारत दौऱ्यानंतर अहवाल चर्चेत
ब्रिक्स परिषदेसाठी शी जिनपिंग भारतात आले होते. तब्बल सात वर्षांनंतर त्यांचा भारत दौरा झाला. परिषदेदरम्यान भारताने केलेल्या आयोजनाचे जिनपिंग यांनी कौतुक केले. भारत आणि चीनने एकमेकांचे प्रतिस्पर्धी नव्हे, तर भागीदार म्हणून काम करायला हवे, अशी भूमिकाही त्यांनी मांडली.
जिनपिंग यांच्या भारत दौऱ्यानंतर लगेचच संरक्षण मंत्रालयाचा अहवाल समोर आल्याने LACवरील परिस्थितीबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. चीनच्या PLAने उत्तर सीमेवरील सैन्य काही प्रमाणात कमी केले असले, तरी भारताने आपली मजबूत तैनाती कायम ठेवली आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारत असतानाच सीमेवर भारताची सतर्कता कायम असल्याचे या अहवालातून स्पष्ट होते.