नवी दिल्ली : जंतर-मंतरवरील आंदोलनामुळे चर्चेत आलेल्या ‘कॉकरोच जनता पार्टी’मध्ये (CJP) अंतर्गत मतभेद उफाळून आले आहेत. CJPचे संस्थापक अभिजीत दिपके यांनी दिल्लीचे माजी मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्यासोबत हातमिळवणी करून आंदोलनाचा राजकीय सौदा केल्याचा आरोप करत आंदोलनातील प्रमुख कार्यकर्ते मनीष ब्रह्मभट्ट यांनी गुरुवारी (३ सप्टेंबर) ‘कॉकरोच जनता पार्टी डेमोक्रेटिक’ (CJP-D) या स्वतंत्र पक्षाची घोषणा केली.
या घोषणेमुळे आंदोलनातून आकाराला आलेल्या CJPमधील अंतर्गत संघर्ष आता उघडपणे समोर आला आहे.
‘घरी बसून कोअर टीम तयार केली’
अहमदाबादचे रहिवासी असलेले मनीष ब्रह्मभट्ट यांनी नवी दिल्ली येथे पत्रकार परिषद घेत अभिजीत दिपके यांच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केले. जंतर-मंतरवरील आंदोलन हे विद्यार्थी आणि सामान्य नागरिकांच्या सहभागातून उभे राहिले होते. मात्र, आंदोलनानंतर दिपके यांनी स्वतःच्या पद्धतीने १२ जणांची राष्ट्रीय कोअर टीम तयार केली, असा आरोप त्यांनी केला.
या प्रक्रियेत आंदोलनात प्रत्यक्ष सहभागी झालेल्या कार्यकर्त्यांना विश्वासात घेण्यात आले नसल्याचेही ब्रह्मभट्ट यांनी सांगितले. प्रत्येक राज्यातून पाच प्रतिनिधी निवडून लोकशाही पद्धतीने राष्ट्रीय टीम स्थापन करण्याची मागणी करण्यात आली होती; मात्र ती मान्य करण्यात आली नाही, असा त्यांचा दावा आहे.
‘कोअर टीममध्ये AAPशी संबंधित व्यक्तींचा समावेश’
राष्ट्रीय कोअर टीमच्या निवडीवरही ब्रह्मभट्ट यांनी आक्षेप घेतला. त्यांच्या आरोपानुसार, या टीममध्ये आम आदमी पक्षाशी (AAP) संबंधित आठ जणांसह दिपके यांच्या मैत्रिणी आणि कॉलेजमधील मित्रांचा समावेश करण्यात आला आहे. आंदोलनात रस्त्यावर उतरलेल्या विद्यार्थ्यांना आणि कार्यकर्त्यांना मात्र या प्रक्रियेपासून दूर ठेवण्यात आल्याचा दावा त्यांनी केला.
‘केजरीवाल आणि दिपके यांच्यात राजकीय डील’
अरविंद केजरीवाल आणि अभिजीत दिपके यांच्यात राजकीय समझोता झाल्याचा गंभीर आरोपही ब्रह्मभट्ट यांनी केला. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, केजरीवाल यांनी यापूर्वी अण्णा हजारे यांच्या आंदोलनाचा राजकीय फायदा घेतला आणि आता त्याच पद्धतीने CJPच्या आंदोलनाचा वापर केला जात आहे.
केजरीवाल यांच्या माध्यमातून आंदोलनाचे नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न होत असल्याचा आरोपही त्यांनी केला. मात्र, हे सर्व आरोप ब्रह्मभट्ट यांनी केले असून त्याची स्वतंत्र पुष्टी झालेली नाही.
‘CJP म्हणजे टीम केजरीवाल’
विरोधी पक्षांची सत्ता असलेल्या राज्यांतील आंदोलनांबाबतही ब्रह्मभट्ट यांनी CJPच्या नेतृत्वावर सवाल उपस्थित केले. काही राज्यांमध्ये विद्यार्थी आंदोलने झाली असतानाही CJPचे नेते तिथे गेले नसल्याचे त्यांनी म्हटले. संघटनेचे निर्णय स्वतंत्रपणे न घेता बाहेरील राजकीय नेतृत्वाच्या प्रभावाखाली घेतले जात असल्याचा त्यांचा आरोप आहे.
‘राष्ट्रीय टीममध्ये विद्यार्थी आणि अल्पसंख्याकांचे प्रतिनिधित्व नाही’
CJPच्या राष्ट्रीय कोअर टीमच्या रचनेवर टीका करताना ब्रह्मभट्ट यांनी सर्वसमावेशक प्रतिनिधित्वाचा मुद्दा उपस्थित केला. आंदोलनात सहभागी झालेल्या सामान्य विद्यार्थ्यांना टीममध्ये स्थान देण्यात आलेले नाही, असा दावा त्यांनी केला.
तसेच आंदोलनाच्या काळात मदत करणाऱ्या शीख समाजाचे प्रतिनिधित्व नसल्याचे आणि मुस्लिम समाजातील एकाही पुरुषाला टीममध्ये स्थान देण्यात आले नसल्याचे त्यांनी म्हटले. याशिवाय आंदोलनाला पाठिंबा देणाऱ्या विविध राजकीय पक्षांच्या कार्यकर्त्यांनाही निर्णय प्रक्रियेत सहभागी करून घेतले गेले नसल्याचा आरोप त्यांनी केला.
‘CJP-D कोणत्याही पक्षाच्या बाजूने नाही’
नव्या ‘CJP-D’ची भूमिका स्पष्ट करताना ब्रह्मभट्ट यांनी हा पक्ष भाजपच्या बाजूने नसल्याचे सांगितले. भ्रष्ट व्यवस्था आणि गैरप्रकारांविरोधातील लढा कोणत्याही एका राजकीय पक्षाच्या फायद्यासाठी वापरला जाऊ नये, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
प्रत्येक राज्यातील स्थानिक कार्यकर्ते, विद्यार्थी, स्वयंसेवक आणि आंदोलनात प्रत्यक्ष सहभागी झालेल्या नागरिकांना निर्णय प्रक्रियेत समान स्थान मिळावे, यासाठी CJP-Dची स्थापना केल्याचे त्यांनी सांगितले.
CJPसमोर संघटनात्मक आव्हान
CJP-Dच्या घोषणेमुळे CJPमधील नेतृत्व आणि संघटनात्मक मतभेद आता सार्वजनिक झाले आहेत. एका बाजूला अभिजीत दिपके यांच्या नेतृत्वाखालील मूळ CJP आहे, तर दुसरीकडे आंदोलनातील कार्यकर्त्यांना पुरेसे प्रतिनिधित्व मिळत नसल्याचा दावा करत ब्रह्मभट्ट यांनी स्वतंत्र राजकीय व्यासपीठ उभे केले आहे.
आंदोलनातून निर्माण झालेल्या संघटनेचे नेतृत्व कोणाकडे राहणार, कार्यकर्त्यांना निर्णय प्रक्रियेत किती स्थान मिळणार आणि संघटनेचा राजकीय पक्षांशी नेमका संबंध काय असणार, हे प्रश्न आता महत्त्वाचे ठरणार आहेत. CJP-Dच्या स्थापनेनंतर या संघर्षाला पुढे कोणते वळण मिळते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.